“ዓሌትነት ኣሎ - ክጻረፉንን ክሃርሙንን ከለዉ። ክትፍኣለይ ከሎ ... እዝክር”

ካልኣይን መወዳእታን ክፋል

“....ምርዓም። ተነጽሎን ብሕትውናን የስዕበልካ’ዩ...”

ሕቶ።- ንነብስኺ ከም ዝኾነ ኣብ ደገ ዝቕመጥ ኤርትራዊ ጌርኪዶ ትወስድያ?

ብርግጽ፣ ኣካል ናይ’ቲ ኣብ ደገ ዝቕመጥ ኤርትራዊት’የ፣ ከም ተመላሲት ገይረ ድማ’የ ንነብሰይ ዝቖጽራ፣ ምናልባት ትፈልጥዎ እንተኾንኩም። ኮኬናን ዝበሃል ካናዳዊ- ሶማላዊ ድምጻዊ ኣሎ፣ ሓደ መሓዛይ ንሓንቲ ካብ ሲዲታቱ ሂቡኒ፣ ኣብ ሓንቲ ካብ ደርፍታቱ ከኣ ንኤርትራ ይጠቕሳ’ዩ፣ እታ ደርፊ ብዛዕባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮይና። ሶማልያን ኬንያን ምስ ጠቐሰ ንኤርትራ ይጠቕሳ፣ ኤርትራ ተጠቒሳ ኢለ ኣዝየ ተሓጒሰ፣ ጸኒሐ ምስቲ ሶማላዊ ድምጻዊ ቃለ መጠይቕ ኣካይደ ነይረ፣ ምስኡ ብዛዕባ ስደት ተዘራሪብና፣ ደስ ዝበለኒ ሓረጋት ነይርዎ፣ “ኣብ ስደት ኣይኮንኩን ዘለኹ። ናተይ መንነት። ናተይ ባንዴራ ዘለኒ ሰብ’የ” ኢሉኒ። ንነብሱ ከም ተመላሲ’ዩ ዝሓስባ፣ ኣነ እውን ምስቲ ዝነብረሉ ሃገር። ዓዲ እንግሊዝ ኣይሰምርን እየ፣ ምስ መበቆላዊ ዓደይ’የ ዝሰምር፣

ሕቶ።- ኣስመራ ምስ መጻእኪ ስድራኺ ንፈለማ ክረኽቡኺ ብምባል ደዊሎሙልኪ ነይሮም፣ ኣብቲ እዋን’ቲ ድሕሪ ሰላሳ ዓመት ገጽ ንገጽ ንኽትራኸቡ ዓሰርተ ደቒቕ ጥራሕ ተሪፉኪ ከም ዝነበረ ኣብ መጽሓፍኪ ገሊጽኪዮ ኣለኺ፣ ነዛ ናይ ዓሰርተ ደቒቕ ህሞት’ዚኣ ብኸመይ ትገልጽያ?

ኣብ ሆቴል እምባሶይራ’የ ነይረ፣ ክሓምም’የ ዝብል ስምዒት’ዩ ነይሩኒ፣ “....ምርዓም። ተነጽሎን ብሕትውናን የስዕበልካ’ዩ...” ፍርሒ ከኣ ነይሩኒ፣ ብቕልጡፍ ሰውነተይ ክሕጸብ ናብ ክፍለይ ምስ ኣተኹ። ብንብዓትን ብብኽያትን ተሰንየ’የ ተሓጺበ፣ “ካብዚ ክፍሊ ውጺ። እንተወጺእኪ ክሕሸኪ’ዩ” ዝብል ስምዒት’ዩ ነይሩኒ፣ ኣብ ክንዲ ናብቲ ወዲ ሓወቦይ ዝነበሮ ክፍሊ ንታሕቲ ዝኸይድ ከኣ ንላዕሊ ገጸይ ደየብኩ፣ ኣብኡ ኮይነ ኤም ቲ ሩም ኣትየ ክሕባእ ከድኩ፣ ጸኒሐ ግን ግድን ክወርድ ነይሩኒ፣ ዝጽበየኒ ዝነበረ ወዲ ሓወቦይ። ፍርሐይ ክርደኣለይ ኣይከኣለን፣ ብዝኾነ እቲ ፍጻመ ኣርዓዲ’ዩ ነይሩ፣

ሕቶ።- ንነብስኺ ምስ ካልኦት ዝረዓሙ ሰባት ከተረኣእያ ከለኺ እንታይ ፍሉይነት ትረኽብላ?

ፍሉይነት ዝበሃል የብለይን፣ ተመሳሳሊ ተመክሮ’ዩ ዘሎና፣ እዚ ተመሳሳልነት እዚ’ዩ ከኣ ምስ ከማይ ዚኣመሰሉ ሰባት ክራኸብ ከለኹ ባህ ዘብለኒ፣ ምኽንያቱ ምርዓም ተነጽሎን ብሕትውናን የስዕበልካ’ዩ፣ ኣብ ከምዚ ኣጋጣሚ ከኣ ሰባት የድልዩኻ’ዮም፣ ሓያሎ ሰባት ግና። ብምርዓሞም ስለዝስከፉ ከም ምስጢር ሒዞሞ ይነብሩ’ዮም፣ ዘሕፍር ኮይኑ ይስመዖም፣ እዚ ጌጋ ኣመለኻኽታ’ዩ፣ ምኽንያቱ ምርዓም ክሕባእ ዘይክእል ነገር’ዩ፣ መጽሓፈይ ንሕትመት ምስ ኣብቃዕክዋ። ሓያሎ ሰባት’የ ተላልየ፣ ካብቶም ዝተላለኽዎም ገሊኣቶም ዝረዓሙ’ዮም፣ እንተኾነ ከምኡ ምዃኖም ክዛረቡ ኣይደልዩን’ዮም፣

ሕቶ።- ፈለማ ኣብ ኣስመራ እግርኺ ምስ ኣንበርኪ ዝያዳ ኩሉ ዝመሰጠኪ ወይ ጦብላሕታ ዘሕደረልኪ ነገር እንታይ ነይሩ?

ብፍላይ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ከለኺ ምስ ዝነበረኪ ግምታት ብምንጽጻር? ዝያዳ ኩሉ ዝመሰጠኒ ህዝቢ’ዩ፣ ገበን ዘይፍጽም። ናይ ምሕዝነትን ምትሕግጋዝን መንፈስ ዘለዎ ህዝቢ ርእየ፣ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ናይ ምትሕግጋዝ መንፈስ ዝበሃል የለን፣ ኣብ’ዚ ግን። ናብቲ ዝነበርክዎ መዕበያ ዘኽታማት ምስ ከድኩ። ሰላሳ ዓመት ዘቝጸረ ፋይለይ ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ደቒቕ ረኺቦም ሂቦሙኒ፣ ኣዝየ ተመሲጠ፣ ስድራይን ሕሉፈይን ክፈልጥ ኣዝዩ’ዩ ሓጊዙኒ፣ ካልእ ስነ-ህንጻ ከተማ ኣስመራ ካብቲ ዝመሰጠኒ ትርኢት’ዩ፣ ኣስመራ ምጭውቲ ከተማ’ያ፣ ጎደና ሓርነት ደስ ዘብል ጎደና’ዩ፣ ፈቐዶ ቤት ጽሕፈት ዝጸንሑኒ ሰባት’ውን ተቐበልቲ ኣጋይሽ’ዮም፣ ገዛኻ ኮይኑ ከም ዝስመዓካ ይገብሩኻ፣ ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ብዛዕባ ኣፍሪቃ ክዝረብ ከሎ ኣሉታዊ ጥራሕ’ዩ፣ ድሕሪ ሰዓት ሽዱሽተ ኣብ ዘሎ ግዜ ኣብ ጎደና ሓርነት። ኣብ ዝተፈላለዩ ካፈታት ሰባት ሓቢሮም ከዋግዑ ክርኢ ከለኹ ካብቲ ዝምስጠኒ’ዩ፣ ከም ጎደና ሓርነት ዚኣመሰላ ጎደናታት ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ርእየ ኣይፈልጥን፣ ፍጹም ርእየ ኣይፈልጥን!

ሕቶ።- ኣብ መጽሓፍኪ ዘለኪ ስምዒት ኢኺ ኣስፊርኪዮ ዘለኺ፣ ናበይትኺ ሕማቕ ከይስመዖም ዝተሰከፍክሉ ነገራት ነይሩዶ?

ስድራይ ከይስመዖም ኢለ ዝተሰከፍክሉ ነገራት የለን፣ ጽሒፈ ምስ ወዳእኩ ቅድሚ ማሕተም ንኣቦይ ከንብባ ሰዲደሉ ነይረ፣ ‘ኣንብባ’ሞ። ዘይፈተኻዮ ነገር እንተረኺብካ ንገረኒ። ክንዘራረበሉ ኢና’ ኢለዮ፣ ክልውጦ’የ ወይ ከውጽኦ’የ ዝብል ዘረባ ኣየስማዕክዎን፣ ጥራሕ ‘ንገረኒ’ሞ ክንዘራረበሉ ኢና’ ኢለዮ፣ ንሓደ ናይ ቀረባ ዘመድ ዝኾነ ኤርትራዊ ከኣ ሓንቲ ቅዳሕ ሰዲደሉ፣ ናይ ቀረባ ቤተ ሰብ ስለዝኾነ። ንመበቆላውያን ስድራይ ወኪሉ ከንብበለይ መሪጸዮ፣ ንሱ ነቲ ትግርኛ ጥራሕ ኣሪሙለይ፣ ዘዕበየኒ ኣቦይ ምስ ሃብክዎ ንገለ መዓልታት ኣይተቐልቀለንን፣ ኣይፈተዋን ዝብል ስምዒት ሒዙኒ ነይሩ፣ ደሓር ግና። ብኣይ ኩሩዕ ምዃኑ ኣዕሊሉኒ፣ ሓንቲ ንእሽቶ ነገር ጥራሕ ክቕይር ተማሕጺኑኒ፣ ዝያዳ ካብ ሃየስቲ ግና። ግብረ መልሲ ናይዞም ክልተ ወገናተይ’ዩ ኣሻቒሉኒ ነይሩ፣

ሕቶ።- ምስ ኤርትራ ዘለኪ ርክብ ክትቅጽልዮ ዲኺ? ብርግጽ። ምስ መበቆላውያን ስድራቤተይ ቀጻሊ ዝኾነ ርክባት ኣለኒ፣ ሕቶ።- ስለምንታይ ሃና ፑል ትበሃሊ። ስለምንታይ ሃና ኣስራት ዘይትበሃሊ?

(‘ኣስራት’ ስም ኣቦኣ’ዩ) ፈለማ ኣነ ኣይኮንኩን ስመይ ለዊጠዮ፣ ከም ዝመስለኒ ኣስማት ሓያላት መለለዪታት’ዮም፣ ሓደ ካብቲ ናበይቲ ስድራቤታት ፈለማ ዝወስድዎ ስጉምቲ ኣስማት ብምርዓም ዝናብይዎም ቈልዑ ምቕያር’ዩ፣ ንዕኦም ቅቡል ምኽንያት’ዩ፣ ንዓይ’ውን ከምኡ ቅቡል ኮይኑ እስመዓኒ፣ ዘርዓሙኒ ስድራ ግና። ኣብዚ ፍሉይነት ኣለዎም፣ መበቆላዊ ስመይ ኣዜብ’ዩ ነይሩ፣ ኣዜብ ዝብል መጸውዒ ስም ኣብ ማእከል ሃናን ፑልን ኣእትዮሞ፣ ሃና ኣብ ኤርትራ ይኹን ኣብ ዓዲ እንግሊዝ። ብሓፈሻኡ ከኣ ኣብ መላእ ዓለም ፍሉጥ ስም ስለዝኾነ’ዮም መሪጾሞ፣ ፑል ናይ ኣቦይ ስም ምዃኑ’ዩ፣ ንእሽቶ ከለኹ ስመይ ናብ ኣዜብ ክልውጦ’የ ዝብል ናይ መንነት ስምዒት ነይሩኒ፣ ብኸምዚ እናዓበኹ ምስ ከድኩ ጋዜጠኛ ኮይነ፣ ጋዜጠኛነት ንዓሰርተ ዓመት’የ ሰሪሐሉ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ስመይ ክልውጥ እንተደለኹ ከኣ ሃና ፑል ትበሃል ሰብ ኣይክትህሉን’ያ ማለት’ዩ፣ ኣንበብተይ ብሃና ፑል’ዮም ዝፈልጡኒ፣ እምበር መበቆላዊ መጸውዒየይ ኣዜብ ኣስራት’ዩ፣ ስለዚ ኣብ ክንዲ ምሉእ ብምሉእ ምቕያር ንኣዜብ ኣብ ማእከል ምንባር ይሓይሽ ኢለ፣ ገለ ካብ ኣባላት ስድራይ ኣዜብ ኢሎም ከድህዩኒ ከለዉ ግና። ኣዝዩ’ዩ ባህ ዝብለኒ፣ እዚ ይኹን’ምበር ዝያዳ መጸውዒ ስመይ። ትግርኛ ክመሃር ባህጊ ምሕዳረይ። ንኣቦይ ምርካበይን ክበጽሖ ምኽኣለይን እዓዘኒ፣

ሕቶ።- ሃና ፑል ተባሂልኪ ክትጽውዒ ከለኺ ኣቦኺ እንታይ ይስመዖ ኢልኪ ትሓስቢ?

የገድሶ እንተደኣ ኮይኑ። ኣዜብ ኣስራት ኢሉ ክጽውዓኒ ይኽእል’ዩ፣ ልዕሊ ኩሉ ብኣካል ተራኺብና ኣለና፣ ዝያዳ ከመይ ይስመዖ ግና። ኣውጋሮ ኬድካ ጥራሕ ኢኻ ክትሓቶ ዘለካ፣ (ሰሓቕ) ብዛዕባ’ዚ ምስ ኣቦይ ተዘራሪብና’ውን ኣይንፈልጥን ፣

ግርማይ ኣብርሃም